Dưới một video về mở tiệm tạp hoá, có người viết: “thật k bạn, mình đg muốn mở một tiệm tạp hóa nhỏ ở nhà quê có mặt bằng sẵn r, chỉ cần cất một tiệm nho nhỏ là đc , mà sợ đơn đăng ký kinh doanh”. Nỗi sợ giấy tờ có trước cả khi người ta bán được đồng nào. Từ ngày 01/7/2026, việc bán trên mạng có luật riêng của nó, và cuối tháng 8 này Bộ Công Thương lại đưa ra dự thảo siết thêm phần bảo vệ người mua. Bài này nói thẳng: cái gì thật sự đổi với người bán nhỏ, cái gì báo chí làm quá lên, và ba mươi ngày tới nên làm gì.
Cập nhật: 30/08/2026 · Tác giả: Nguyễn Đức Duy
Tóm tắt nhanh, 5 ý chính
- Luật số 122/2025/QH15 có hiệu lực 01/7/2026, thay cho bộ quy định cũ nằm rải rác ở các nghị định.
- Sàn phải xác thực danh tính người bán trước khi cho mở gian hàng, kiểm duyệt thông tin hàng hoá trước khi hiển thị, và lưu dữ liệu giao dịch tối thiểu một năm.
- Người livestream bán hàng có 7 trách nhiệm ghi tại Điều 24, trong đó có việc từ chối hợp tác khi người bán không đưa được giấy tờ chứng minh hàng hoá hợp pháp.
- Ngày 29 và 30/8/2026, Bộ Công Thương công bố dự thảo nghị định siết thêm phần giao dịch từ xa và giao dịch trên không gian mạng, tức là vòng siết chưa dừng lại.
- Việc đáng làm nhất không nằm trong luật: gom một danh sách khách của riêng bạn, để khi tài khoản đi thuê có chuyện thì bạn vẫn còn khách.
Nội dung bài viết
- Luật này có bắt bạn đóng shop không
- Ba mốc thời gian đã chạm vào người bán
- Trước và sau ngày 01/7: cái gì thật sự đổi
- Sàn phải làm gì cho bạn, và làm gì với bạn
- Bảy việc luật buộc người livestream phải làm
- Bạn bán ở đâu thì chuẩn bị cái gì
- Mặt trái: cái siết này lấy đi gì của người bán nhỏ
- Thứ luật không bảo vệ được cho bạn
- Ba mươi ngày tới nên làm gì
- Câu hỏi thường gặp
- Kết luận
Luật này có bắt bạn đóng shop không
Không. Đó là câu trả lời ngắn, và nó cần được nói ra trước mọi thứ khác. Mấy tuần nay tin tức về siết bán hàng online làm không ít người bán nhỏ tưởng mình sắp phải nghỉ.
Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, có hiệu lực từ 01/7/2026. Nó thay thế cho cách quản lý cũ vốn nằm rải rác ở các nghị định. Cái luật đặt lên bàn không phải là giấy phép mới cho người bán. Nó là ba yêu cầu: xác thực được danh tính, chịu trách nhiệm được với lời mình nói, và lưu lại được dấu vết giao dịch.
Bạn đang bán hàng thật, nhập hàng có hoá đơn hoặc ít nhất có chỗ nhập rõ ràng, nói đúng công dụng món hàng? Vậy thì phần lớn việc phải làm là việc giấy tờ, không phải việc đổi nghề. Nếu bạn từng đọc bài bán hàng online có cần đăng ký kinh doanh không, thì đây là lớp quy định nằm chồng lên câu chuyện đó, không thay thế nó.
Ba mốc thời gian đã chạm vào người bán
Nhiều người rối vì tin tức đến từng đợt, mỗi đợt một cái tên văn bản. Xếp lại theo thời gian thì gọn hơn nhiều.
| Mốc | Chuyện gì | Chạm vào ai |
|---|---|---|
| 10/12/2025 | Quốc hội thông qua Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 | Chưa ai, mới là văn bản |
| 01/7/2026 | Luật có hiệu lực: sàn phải xác thực người bán, người livestream có trách nhiệm rõ | Người bán trên sàn, người livestream, người làm tiếp thị liên kết |
| 29 và 30/8/2026 | Bộ Công Thương công bố dự thảo nghị định sửa đổi nhóm nghị định về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng | Chưa hiệu lực, nhưng cho biết hướng siết tiếp |
Dự thảo cuối tháng 8 đề xuất giao Bộ trưởng Bộ Công Thương quy định chi tiết bốn nhóm việc: kiểm soát hợp đồng theo mẫu và điều kiện giao dịch chung, thu hồi sản phẩm hàng hoá có khuyết tật, giao dịch từ xa, và giao dịch trên không gian mạng. Nói ngắn gọn: những chỗ người mua hay bị thiệt nhất khi mua qua màn hình.
Ý nghĩa với bạn không nằm ở chữ nghĩa của dự thảo. Nó nằm ở hướng đi. Mốc nào cũng dịch về cùng một phía là truy được người bán và người mua được bảo vệ nhiều hơn. Ai đang xây cách bán dựa vào việc khách không truy được mình thì nên đọc tiếp phần dưới.
Trước và sau ngày 01/7: cái gì thật sự đổi
Cách dễ hiểu nhất là đặt hai cột cạnh nhau.
Nhìn cột phải sẽ thấy một điều thú vị: phần lớn thay đổi là ràng buộc đặt lên sàn, không phải đặt lên bạn. Sàn phải xác thực, sàn phải kiểm duyệt, sàn phải lưu dữ liệu, sàn phải bồi thường nếu để lọt hàng vi phạm gây thiệt hại cho người mua.
Nhưng ràng buộc đặt lên sàn thì luôn chảy xuống người bán dưới dạng thủ tục. Sàn không muốn chịu trách nhiệm thay bạn, nên sàn sẽ hỏi bạn nhiều giấy tờ hơn, gỡ bài nhanh tay hơn, và duyệt nội dung chặt hơn. Đó là phần bạn cảm nhận rõ nhất trong đời sống hàng ngày, dù tên bạn không xuất hiện trong điều luật nào.
Sàn phải làm gì cho bạn, và làm gì với bạn
Phần này ít bài báo nói kỹ, mà nó lại là phần có lợi cho người bán.
Sàn phải làm cho bạn: báo trước ít nhất 5 ngày khi tạm ngừng tài khoản người bán, và cho phép tải dữ liệu trong 3 năm sau khi tài khoản bị tạm ngừng. Ai từng mất sạch lịch sử đơn hàng vì một cú khoá gian hàng sẽ hiểu con số 3 năm đó đáng giá thế nào.
Sàn phải làm với bạn: xác thực điện tử danh tính trước khi cho mở gian hàng, kiểm duyệt nội dung mô tả hàng hoá trước khi hiển thị. Thêm nữa: lưu trữ thông tin hàng hoá và giao dịch tối thiểu một năm, và công bố thu hồi khi hàng có khuyết tật.
Với người bán trên Shopee, những việc như hoàn thiện kênh người bán hay xử lý huỷ đơn vốn đã đầy thủ tục, nay thêm một lớp hồ sơ nữa. Đổi lại, bạn có quyền đòi sàn báo trước và trả dữ liệu, thứ trước đây gần như không có.
Bảy việc luật buộc người livestream phải làm
Điều 24 của luật ghi rõ trách nhiệm của người livestream bán hàng. Bảy việc, tóm gọn:
- Cung cấp thông tin cho nền tảng để xác thực danh tính người livestream.
- Làm theo quy chế hoạt động livestream mà nền tảng đã công khai.
- Từ chối hợp tác nếu người bán không đưa được giấy tờ chứng minh hàng hoá, dịch vụ hợp pháp.
- Với sản phẩm thuộc diện phải xác nhận quảng cáo, phải có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền trước khi lên sóng.
- Không nói gian dối hoặc gây nhầm lẫn về công dụng, xuất xứ, chất lượng, giá cả, khuyến mại, bảo hành.
- Với sản phẩm phải xác nhận quảng cáo, chỉ được nói đúng nội dung đã được duyệt.
- Không dùng ngôn ngữ, hình ảnh trái đạo đức, và phải dừng hợp tác hoặc gỡ thông tin khi phát hiện vi phạm.
Đọc bảy dòng đó, người bán tử tế thấy quen thuộc. Người quen “nói cho vui miệng lúc lên sóng” thì thấy khác hẳn. Nhóm thứ ba, nhóm nhận live thuê cho shop khác, là nhóm thay đổi nhiều nhất. Từ nay nhận live cho một shop không đưa được giấy tờ nguồn hàng là bạn đang gánh rủi ro của người ta.
Nếu bạn đang tự live cho shop mình, bộ khung trong bài kịch bản livestream bán hàng và cách chốt theo mã hàng trong bài livestream bán quần áo vẫn dùng được nguyên. Chỗ duy nhất cần sửa là những câu nói quá tay về công dụng, kiểu “uống vào hết ngay”, “dùng một tuần trắng bật tông”. Trước đây đó là chuyện khách khó chịu. Từ nay đó là chuyện thuộc điều luật.
Người làm tiếp thị liên kết cũng nằm trong tầm ngắm. Đơn vị cung cấp dịch vụ tiếp thị liên kết phải xác thực danh tính người tham gia và kiểm soát nội dung quảng bá, để nội dung không dẫn về sản phẩm vi phạm. Nghĩa là cái link hoa hồng bạn đang rải cũng có tên bạn gắn kèm.
Bạn bán ở đâu thì chuẩn bị cái gì
Ba nhóm người bán chịu tác động khác nhau. Đừng đọc chung một danh sách rồi làm hết.
Nhóm bán trên sàn tốn công nhất ở khâu hồ sơ. Nhóm livestream tốn công nhất ở khâu lời nói và giấy tờ nguồn hàng. Nhóm bán qua trang riêng hoặc chốt đơn qua tin nhắn thì ít bị soi nhất ở thời điểm này. Đó cũng là nhóm dễ chủ quan nhất, vì phần bảo vệ người mua trong dự thảo cuối tháng 8 nhắm thẳng vào giao dịch từ xa.
Việc chung của cả ba nhóm nằm ở dòng cuối sơ đồ, và đó là phần quan trọng nhất bài này, nên nó có riêng một mục ở dưới.
Mặt trái: cái siết này lấy đi gì của người bán nhỏ
Bài nào cũng khen quy định mới thì bài đó không đáng đọc. Có ba cái giá phải trả, nói thẳng ra.
Một, chi phí tuân thủ không chia đều. Một doanh nghiệp có bộ phận pháp chế coi việc chuẩn bị hồ sơ là công việc thường ngày. Một người bán một mình thì đó là buổi tối ngồi tìm giấy tờ thay vì lên đơn. Cùng một quy định, người nhỏ trả giá đắt hơn tính theo tỉ lệ.
Hai, rào cản vào nghề cao lên. Trước đây mở gian hàng thử bán vài món là chuyện của một buổi chiều. Bây giờ có thêm khâu xác thực và giấy tờ. Với người đang cân nhắc bắt đầu, đó là một lớp ma sát mới, và ma sát thì luôn lọc bớt người.
Ba, quyền lực của nền tảng tăng thêm. Khi luật giao cho sàn nghĩa vụ kiểm duyệt, sàn có thêm lý do chính đáng để gỡ bài, hạ hiển thị, khoá gian hàng. Nghĩa vụ báo trước 5 ngày là một chốt chặn tốt, nhưng nó không đổi được sự thật rằng người quyết định vẫn không phải bạn.
Thứ luật không bảo vệ được cho bạn
Luật bảo vệ người mua. Luật ràng buộc sàn. Luật quy trách nhiệm cho người livestream. Có một thứ luật không đụng tới, và đó lại là thứ quyết định bạn còn bán được hay không sau một cú khoá tài khoản: quan hệ giữa bạn và khách của bạn.
Thị trường vẫn đang lớn. Nửa đầu năm 2026, tổng giá trị giao dịch trên bốn sàn lớn tại Việt Nam đạt 264.800 tỉ đồng, tăng 19% so với cùng kỳ theo báo cáo YouNet ECI. Con số đó đã được mổ kỹ trong bài về thương mại điện tử Việt Nam 2026. Nhưng con số đó là của sàn, không phải của bạn. Bạn chỉ sở hữu phần khách mà bạn liên lạc lại được mà không cần xin phép ai.
Muốn mọi người là chân thành, ko lừa người, sống đúng ko hòa đồng, và xem mọi người khách hàng là bạn là người nhàMột bình luận của chủ shop nhỏ, lưu trong kho tiếng nói khách hàng của duyday.com
Câu đó nghe như đạo đức, thực ra là chiến lược. Khi hàng giả bị siết và danh tính bị soi, thứ khan hiếm trên thị trường không còn là giá rẻ nữa mà là người bán tin được. Ai đã có sẵn một nhóm khách tin mình thì đợt siết này có lợi cho họ, vì nó dọn bớt đối thủ dựa vào ẩn danh.
Cụ thể phải làm gì: có một danh sách khách của riêng bạn. Số điện thoại, email, nhóm Zalo, cộng đồng riêng, chọn cái nào cũng được, miễn là bạn liên lạc được với khách cũ khi tài khoản sàn có chuyện. Đây chính là chỗ mà bài tin nhắn chăm sóc khách hàng và bài cách bán hàng online thu hút khách nói kỹ hơn về cách làm.
Ba mươi ngày tới nên làm gì
Danh sách ngắn, làm được thật, không cần thuê ai.
| Tuần | Việc | Xong thì có gì |
|---|---|---|
| Tuần 1 | Kiểm tra hồ sơ định danh trên từng nền tảng đang bán, bổ sung chỗ còn thiếu | Không bị treo gian hàng vì hồ sơ dở dang |
| Tuần 2 | Gom giấy tờ nguồn hàng của các mã đang bán chạy vào một thư mục | Bị hỏi là đưa được ngay, không phải đi tìm |
| Tuần 3 | Rà lại lời quảng cáo và lời nói khi live, bỏ mọi câu hứa quá tay về công dụng | Giảm rủi ro bị gỡ bài và bị phạt |
| Tuần 4 | Xuất dữ liệu khách và đơn hàng, dựng một danh sách liên lạc của riêng mình | Mất tài khoản vẫn còn khách |
Bốn tuần đó không làm bạn bán được nhiều hơn ngay lập tức. Nó làm bạn không mất cái đang có. Trong một năm mà quy định đổi liên tục, giữ được cũng là một dạng thắng.
Chuẩn hoá hồ sơ xong rồi, việc khó vẫn là kéo khách về
Giấy tờ đúng giúp bạn không mất gian hàng. Nhưng để có đơn thì vẫn phải có người nhìn thấy bạn. Khoá Tư Duy Ra Đơn dạy chủ shop tự chạy quảng cáo Facebook trên chiến dịch thật của mình, có kèm 1 kèm 1, không phải khoá dạy công cụ.
Xem khoá Tư Duy Ra ĐơnCâu hỏi thường gặp
Luật thương mại điện tử 2026 có bắt buộc đăng ký kinh doanh mới được bán online không?
Luật Thương mại điện tử không phải văn bản quy định chuyện đăng ký kinh doanh. Yêu cầu về đăng ký hộ kinh doanh nằm ở hệ quy định khác, tuỳ quy mô và hình thức bán. Cái luật này yêu cầu là danh tính của bạn phải xác thực được trên nền tảng, thường qua định danh điện tử. Xem thêm bài về định danh điện tử để biết phần danh tính đang được siết tới đâu.
Luật thương mại điện tử 2026 có hiệu lực từ ngày nào?
Từ ngày 01/7/2026. Luật mang số hiệu 122/2025/QH15, được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025. Tên gọi “luật thương mại điện tử 2026” là cách người ta gọi theo năm hiệu lực.
Bán hàng trên Facebook, Zalo có bị luật này quản không?
Có, nếu hoạt động đó là bán hàng qua phương tiện điện tử. Mức độ ràng buộc thủ tục nặng nhất hiện nay rơi vào nhóm bán trên nền tảng trung gian và nhóm livestream, vì nền tảng phải xác thực và kiểm duyệt. Bán qua tin nhắn thì ít thủ tục hơn ở thời điểm này, nhưng phần bảo vệ người mua trong giao dịch từ xa đang được bổ sung.
Người live thuê cho shop khác có phải chịu trách nhiệm không?
Có. Điều 24 yêu cầu người livestream từ chối hợp tác khi người bán không cung cấp đủ giấy tờ chứng minh tính hợp pháp của hàng hoá, dịch vụ. Điều luật này cũng cấm nói gian dối về công dụng, xuất xứ, chất lượng. Nhận live cho một shop mập mờ là đang nhận cả rủi ro của shop đó.
Tài khoản bán hàng bị khoá thì có mất hết dữ liệu không?
Theo quy định mới, nền tảng phải thông báo trước ít nhất 5 ngày khi tạm ngừng tài khoản người bán và cho phép tải dữ liệu trong 3 năm sau đó. Dù vậy, đừng phụ thuộc vào điều khoản này. Tự xuất dữ liệu định kỳ vẫn là cách chắc chắn hơn.
Người làm tiếp thị liên kết có bị ảnh hưởng gì không?
Có. Đơn vị cung cấp dịch vụ tiếp thị liên kết phải xác thực danh tính người tham gia và kiểm soát nội dung quảng bá, tránh dẫn về sản phẩm vi phạm. Nội dung sai lệch để câu người mua là thứ bị nhắm tới rõ nhất.
Kết luận
Luật Thương mại điện tử 2026 không phải cánh cửa đóng lại trước mặt người bán nhỏ. Nó là một cái sàng. Sàng giữ lại người bán hàng thật, nói đúng, có giấy tờ. Sàng lọc bớt người dựa vào chuyện khách không truy được mình là ai.
Nếu bạn thuộc nhóm thứ nhất, việc của ba mươi ngày tới chỉ là dọn hồ sơ cho gọn. Nếu bạn đang thấy lo, cái lo đó thường không đến từ luật, mà đến từ chỗ bạn chưa từng cầm trong tay danh sách khách của chính mình.
Bắt đầu bằng một việc duy nhất trong tuần này: xuất danh sách khách đã mua và lưu về máy. Chỉ một việc đó thôi, bạn đã đứng ở vị trí khác hẳn so với hôm qua.
Người viết tại duyday.com — chia sẻ về phát triển bản thân, marketing và kinh doanh tử tế. Triết lý: đến để giúp đỡ và cho đi.