Bạn nhập một món 100.000 đồng, bán ra 180.000 đồng. Tháng vừa rồi bán 300 đơn, nhân ra là 24 triệu tiền lãi. Cuối tháng mở tài khoản đếm lại, tiền dư chưa tới 10 triệu. Không ai lấy cắp của bạn đồng nào cả. Con số 24 triệu kia sai ngay từ lúc bạn đặt bút, vì nó lấy giá nhập làm giá vốn. Giá nhập là một dòng, còn giá vốn hàng bán là tổng của bảy tám dòng, và những dòng bạn chưa cộng vào chính là chỗ tiền đi mất.
Cập nhật: Tháng 9, 2026 · Tác giả: Nguyễn Đức Duy
Tóm tắt nhanh, 5 ý chính
- Giá nhập không phải giá vốn. Giá nhập là một dòng. Giá vốn là tổng của nhiều dòng, và các dòng còn lại thường cộng thêm 30 tới 50 phần trăm.
- Công thức chuẩn có ba cách tính: bình quân gia quyền, nhập trước xuất trước, và đích danh. Chọn cách hợp với loại hàng của bạn rồi giữ nguyên cả năm.
- Bảy khoản người bán online hay quên: cước hàng về kho, bao bì, phí sàn, phần phí ship shop chịu, hàng hoàn, hàng hỏng hàng ế, và voucher shop tự bù.
- Tiền quảng cáo không nằm trong giá vốn theo kế toán, nhưng vẫn phải trừ khi bạn tính xem đơn này có đáng bán không. Hai con số khác nhau, dùng cho hai việc khác nhau.
- Mười lăm phút với một tờ giấy đủ để bạn biết đơn nào đang nuôi mình và đơn nào đang ăn vào vốn.
Nội dung bài viết
- Giá vốn hàng bán là gì, nói bằng tiếng của người bán
- Công thức và ba cách tính, chọn cách nào cho shop mình
- Chặng một: cầm giá nhập đi tính lãi
- Chặng hai: bảy khoản làm con số kia sai
- Chặng ba: tính lại bằng một tờ giấy
- Hai con số giá vốn, đừng trộn vào nhau
- Đặt giá bán đi từ giá vốn thật
- Câu hỏi thường gặp
- Kết luận
Giá vốn hàng bán là gì, nói bằng tiếng của người bán
Định nghĩa trong sách kế toán: giá vốn hàng bán, tiếng Anh là COGS, viết đầy đủ là Cost of Goods Sold, là toàn bộ chi phí trực tiếp để tạo ra hoặc mua vào những món hàng đã bán ra trong một kỳ.
Nói theo tiếng của người bán thì gọn hơn: giá vốn hàng bán là số tiền món hàng đó đã ngốn của bạn, tính tới lúc nó rời khỏi kho.
Hai chữ quan trọng nhất nằm ở đây: đã bán. Lô hàng bạn nhập tháng trước mà còn nằm im trong kho thì chưa phải giá vốn hàng bán, nó là hàng tồn kho. Chỉ khi món hàng đi ra khỏi kho tới tay khách, phần chi phí của nó mới được ghi vào giá vốn hàng bán của kỳ đó. Đây là chỗ nhiều người mới nhầm lẫn: nhập một lô 50 triệu trong tháng không có nghĩa giá vốn tháng đó là 50 triệu.
Giá vốn hàng bán đứng ngay dưới doanh thu trên báo cáo kết quả kinh doanh. Lấy doanh thu trừ giá vốn hàng bán ra lợi nhuận gộp. Con số này cho biết việc mua đi bán lại của bạn có ra tiền hay không, trước khi tính tới mọi khoản khác. Nếu bạn quan tâm tới bức tranh rộng hơn của những con số này, bài về tài chính trong kinh doanh đi sâu hơn phần đọc báo cáo.
Công thức và ba cách tính, chọn cách nào cho shop mình
Công thức gốc, dùng cho cả kỳ:
Kỳ ở đây là tháng, quý hoặc năm, tuỳ bạn chốt sổ theo nhịp nào.
Công thức này trả lời câu hỏi tổng: cả tháng vừa rồi hàng đã đi ra khỏi kho hết bao nhiêu tiền. Nhưng nó không trả lời câu hỏi mà người bán cần nhất: một món cụ thể có giá vốn bao nhiêu. Để trả lời câu đó, bạn phải chọn một trong ba cách tính.
Bình quân gia quyền. Cộng tổng tiền của hàng trong kho rồi chia cho tổng số lượng, ra một giá vốn chung. Nhập thêm lô mới thì tính lại. Đây là cách phổ biến nhất và cũng dễ nhất cho shop nhỏ, vì bạn không cần nhớ món nào thuộc lô nào.
Nhập trước xuất trước, quen gọi là FIFO. Giả định lô nhập sớm được bán ra trước, nên giá vốn lấy theo giá của lô cũ. Hợp với hàng có hạn sử dụng, vì trên thực tế bạn cũng phải bán lô cũ trước.
Đích danh. Mỗi món mang đúng giá nhập của chính nó. Chỉ khả thi khi hàng có mã riêng để phân biệt, kiểu điện thoại có số máy hay xe có số khung.
Một lưu ý dễ bị bỏ qua: chọn xong thì giữ nguyên cho hết năm tài chính. Đổi cách tính giữa chừng, số liệu tháng này và tháng trước không còn so được với nhau, và bạn mất luôn khả năng nhìn ra xu hướng. Nếu shop bạn đã dùng phần mềm quản lý bán hàng, cách tính thường được cài sẵn trong phần thiết lập. Hãy vào xem nó đang để cách nào trước khi tin vào con số nó đưa ra.
Chặng một: cầm giá nhập đi tính lãi
Gần như ai bán hàng cũng đi qua chặng này, kể cả người bán đã vài năm.
Giả sử bạn nhập một món giá 100.000 đồng, bán ra 180.000 đồng. Trong đầu bạn tự nhiên chốt luôn: lãi 80.000 đồng một món. Tháng bán 300 đơn, tức là 24 triệu tiền lãi. Con số đó khiến bạn yên tâm chạy tiếp, thậm chí dám nhập thêm hàng.
Rồi cuối tháng bạn mở tài khoản ra đếm. Tiền dư chưa tới 10 triệu. Không ai lấy cắp của bạn đồng nào. Chỉ là con số 24 triệu kia sai ngay từ lúc bạn đặt bút, vì nó lấy giá nhập làm giá vốn.
Giá nhập là một dòng. Giá vốn là tổng của nhiều dòng. Khoảng cách giữa hai thứ đó chính là chỗ tiền của bạn biến mất. Nó biến mất hoàn toàn hợp lệ, có hoá đơn, có chứng từ. Chỉ là bạn chưa từng ngồi cộng chúng lại.
“Anh nghĩ ngành thép là 1 ngành có biên lợi nhuận mỏng, vốn lớn, công nợ nhiều… Và cái bẫy nhiều người dính là tăng doanh số bằng cách cho nợ nhiều hơn.”Trích lời một người bán trong ngành thép, ghi lại trong kho phản hồi khách hàng của duyday.com
Câu này nói về ngành thép nhưng đúng với mọi ngành có biên mỏng. Khi bạn không biết biên thật của mình là bao nhiêu, phản xạ tự nhiên lúc thấy tiền hụt là đẩy doanh số lên. Bán thêm, chạy quảng cáo mạnh hơn, cho nợ dễ hơn. Nếu biên thật đang âm, mỗi đơn bán thêm là thêm một lần lỗ. Đó là lý do có những shop càng bán càng hết tiền mà vẫn không hiểu vì sao.
Chặng hai: bảy khoản làm con số kia sai
Đây là danh sách những khoản mà kế toán gọi là chi phí trực tiếp, nhưng người bán online thường để rơi ra ngoài đầu.
Một, cước chở hàng về kho. Tiền xe, tiền tàu, tiền bốc xếp để lô hàng từ nhà cung cấp về tới chỗ bạn. Khoản này thuộc giá vốn theo đúng chuẩn kế toán, không phải chi phí bán hàng.
Hai, bao bì và vật tư đóng gói. Hộp, túi, băng dính, xốp nổ, thiệp cảm ơn. Mỗi thứ vài trăm đồng nên ai cũng bỏ qua, cộng lại thành vài nghìn một đơn.
Ba, phí sàn. Khoản này lớn nhất và cũng bị quên nhiều nhất. Trên Shopee, người bán chịu phí cố định tính theo phần trăm mỗi đơn thành công và thay đổi theo ngành hàng, cộng thêm phí xử lý giao dịch. Theo cập nhật của MISA eShop và GHN trong năm 2026, phí cố định với shop thường quanh mức 4 phần trăm, nhưng có ngành lên tới 9,5 hoặc 10 phần trăm. Phí xử lý giao dịch, tên gọi mới của phí thanh toán từ tháng 4/2026, ở mức 6 phần trăm. Cộng dồn, có ngành mất 15 phần trăm giá bán trước khi tính bất cứ thứ gì khác. Shopee điều chỉnh mức phí theo từng thời điểm, nên đừng tin cứng bài viết nào, kể cả bài này. Hãy mở Kênh Người Bán xem mức đang áp cho chính ngành của bạn. Chi tiết từng loại phí nằm trong bài về phí sàn Shopee.
Bốn, phần phí ship shop bù. Freeship, trợ giá vận chuyển, chương trình đồng kiểm. Khách thấy miễn phí, nhưng số tiền đó có người trả, và người đó là bạn.
Năm, hàng hoàn và hàng bom. Đơn bị huỷ giữa đường, khách không nhận, hàng quay về kho. Bạn mất hai chiều phí vận chuyển, mất luôn cái hộp đã đóng, và có khi mất luôn món hàng nếu nó về trong tình trạng không bán lại được. Trong tài liệu về chính sách đảm bảo cho người bán livestream, mức bom hàng trung bình được ghi nhận vào khoảng 2 phần trăm số đơn. Với ngành thời trang bán qua sàn, con số thực tế thường cao hơn. Cách xử lý phía vận hành nằm ở bài về huỷ đơn Shopee.
Sáu, hàng hỏng, hàng hết hạn, hàng lỗi mốt. Mười cái áo nhập về, tám cái bán hết giá, hai cái phải xả lỗ cuối mùa. Phần lỗ của hai cái đó thực chất là giá vốn của tám cái kia, dù sổ sách bạn không ghi như vậy.
Bảy, voucher và mã giảm giá shop tự chịu. Mã do sàn tài trợ thì không sao. Mã bạn tự tạo để đẩy đơn là tiền bạn bỏ ra, trừ thẳng vào từng đơn dùng nó.
Cộng đủ bảy khoản, món hàng giá nhập 100.000 đồng có giá vốn thật quanh 142.000 đồng. Bán 180.000 đồng thì phần còn lại là 38.000 đồng, không phải 80.000 đồng. Và 38.000 đồng đó vẫn chưa trừ tiền quảng cáo, tiền thuê kho, tiền điện nước, tiền công của chính bạn.
Chặng ba: tính lại bằng một tờ giấy
Bạn không cần phần mềm kế toán để làm việc này. Cần một tờ giấy, một cái máy tính bỏ túi và mười lăm phút.
- Bước 1. Chọn ba món bán chạy nhất tháng vừa rồi. Chỉ ba món thôi, đừng làm cả kho, vì làm cả kho là cách chắc chắn nhất để bỏ dở giữa chừng.
- Bước 2. Với từng món, viết ra giá nhập, rồi cộng lần lượt bảy khoản ở trên. Khoản nào chưa có số chính xác thì ước lượng, ước lượng vẫn tốt hơn bỏ trống.
- Bước 3. Hai khoản khó chia là hàng hoàn và hàng ế. Cách chia đơn giản: lấy tổng tiền mất vì hoàn và ế trong tháng, chia cho tổng số đơn giao thành công trong tháng, ra số tiền phân bổ cho mỗi đơn.
- Bước 4. Lấy giá bán trừ giá vốn thật, được lợi nhuận gộp một món. Chia cho giá bán, ra tỷ lệ phần trăm. Đây là con số bạn cần thuộc.
- Bước 5. Bây giờ mới trừ tiếp tiền quảng cáo trung bình cho mỗi đơn. Nếu sau bước này còn số dương, món đó nuôi được bạn. Nếu âm, bạn vừa tìm ra chỗ tiền chảy đi.
Làm xong ba món này, bạn sẽ có phản xạ mới: mỗi lần định giảm giá hay chạy khuyến mãi, con số trong đầu bật lên không còn là giá nhập nữa. Đó là thứ đáng giá nhất của mười lăm phút vừa rồi.
Hai con số giá vốn, đừng trộn vào nhau
Tới đây phải nói cho rõ một chuyện mà nhiều bài viết về chủ đề này lướt qua, vì nếu không rõ bạn sẽ ghi sổ sai.
Có hai con số giá vốn, phục vụ hai mục đích khác nhau.
| Tiêu chí | Giá vốn kế toán | Giá vốn để ra quyết định |
|---|---|---|
| Dùng để làm gì | Ghi sổ, lên báo cáo, tính thuế | Quyết định giá bán, quyết định có chạy khuyến mãi hay không |
| Gồm những gì | Giá mua, cước hàng về, bao bì thuộc sản phẩm, hao hụt định mức | Toàn bộ khoản trên, cộng phí sàn, phí ship shop bù, hàng hoàn, hàng ế, voucher |
| Tiền quảng cáo | Không tính vào. Đây là chi phí bán hàng, nằm ở dòng dưới | Phải trừ, nếu không bạn không biết đơn đó có đáng bán |
| Ghi ở đâu | Tài khoản 632 trên sổ sách | Tờ giấy hoặc file tính riêng của bạn |
Nhiều người bán nghe ai đó nói “phải cộng hết mọi chi phí vào giá vốn” rồi mang cách tính đó đi ghi sổ thuế. Làm vậy là sai chuẩn kế toán, và khi cơ quan thuế soi thì rắc rối. Ngược lại, người chỉ biết con số kế toán rồi tưởng đó là bức tranh thật thì lại rơi vào cái bẫy ở chặng một. Giữ hai con số song song, mỗi con số một việc. Nếu bạn đang là hộ kinh doanh và muốn hiểu phần nghĩa vụ thuế đi kèm, bài về thuế khoán hộ kinh doanh nói kỹ hơn.
Đặt giá bán đi từ giá vốn thật
Biết giá vốn thật rồi thì việc đặt giá đổi hẳn cách làm. Thay vì nhân đôi giá nhập theo thói quen, bạn đi ngược từ con số muốn giữ lại.
Cách làm: chọn tỷ lệ lợi nhuận gộp bạn muốn giữ, rồi lấy giá vốn thật chia cho phần còn lại. Muốn giữ 35 phần trăm thì giá bán bằng giá vốn thật chia cho 0,65. Với giá vốn thật 142.000 đồng, giá bán tối thiểu là khoảng 218.000 đồng, không phải 180.000 đồng như bạn đang bán.
Con số đó có thể làm bạn hoảng, vì đối thủ đang bán 180.000 đồng. Ở đây có ba đường đi, và không đường nào là hạ giá tiếp:
- Kéo giá vốn xuống: gộp đơn nhập để giảm cước, đổi bao bì rẻ hơn mà vẫn tử tế, giảm tỷ lệ hoàn bằng cách mô tả sản phẩm kỹ hơn ngay trên trang bán.
- Nâng giá trị đơn: bán kèm phụ kiện. Phụ kiện thường có biên cao hơn hẳn món chính, đây là cách được nhắc nhiều trong các tài liệu về bán thêm.
- Bán đúng giá và giải thích được vì sao đắt hơn: phần này thuộc về kỹ năng, và nó học được. Cách trả lời khi khách so giá nằm trong bài khách chê đắt.
Một điểm nữa đáng nhớ: cùng một món hàng, cùng một giá vốn, nhưng đóng gói khác nhau và bán ở kênh khác nhau thì biên lợi nhuận khác nhau. Cái hộp không làm sản phẩm tốt lên, nhưng nó thay đổi mức giá người mua thấy là hợp lý.
Còn tiền quảng cáo thì sao? Nó không nằm trong giá vốn, nhưng nó là khoản trừ tiếp theo và thường là khoản lớn nhất với shop bán online. Khi đã biết mỗi đơn còn lại bao nhiêu sau giá vốn thật, bạn mới biết mình được phép trả tối đa bao nhiêu tiền để có một đơn. Con số đó là trần đặt ngân sách. Cách kiểm soát nó nằm ở bài tối ưu chi phí quảng cáo, còn mức chi thực tế của thị trường có trong bài chạy quảng cáo Facebook bao nhiêu tiền.
Biết giá vốn rồi, việc còn lại là kéo đúng người về
Tính đúng giá vốn cho bạn biết mình được phép trả bao nhiêu tiền cho một đơn hàng. Nhưng trả đúng số tiền đó mà quảng cáo kéo về sai người thì đơn vẫn không tới. Khoá Tư Duy Ra Đơn dạy đúng phần đó: khách của bạn là ai, họ đang ở nhiệt độ nào, và nói gì để đúng người bước vào. Soi trực tiếp ngành của bạn, kèm 1-1, kết thúc bằng chiến dịch thật trên chính shop bạn.
Tìm hiểu khoá Tư Duy Ra Đơn →Câu hỏi thường gặp
Giá vốn hàng bán gồm những gì?
Theo chuẩn kế toán, giá vốn hàng bán gồm giá mua hàng hoá, chi phí vận chuyển và bốc xếp để đưa hàng về kho, thuế nhập khẩu nếu có, bao bì gắn liền với sản phẩm, và phần hao hụt trong định mức. Với doanh nghiệp sản xuất thì gồm thêm nguyên vật liệu, nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung. Tiền quảng cáo, lương nhân viên bán hàng và tiền thuê mặt bằng không nằm trong nhóm này, chúng là chi phí bán hàng và chi phí quản lý.
Công thức tính giá vốn hàng bán là gì?
Công thức cho cả kỳ: giá vốn hàng bán bằng tồn kho đầu kỳ cộng giá trị hàng nhập trong kỳ trừ tồn kho cuối kỳ. Muốn ra giá vốn của từng món thì chọn một trong ba cách: bình quân gia quyền, nhập trước xuất trước, hoặc đích danh.
Giá vốn hàng bán thuộc tài khoản nào?
Tài khoản 632, tên gọi đầy đủ là Giá vốn hàng bán. Tài khoản này có trong cả hệ thống theo Thông tư 200 dành cho doanh nghiệp nói chung và Thông tư 133 dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Cuối kỳ, số dư tài khoản 632 được kết chuyển sang tài khoản 911 để xác định kết quả kinh doanh.
Giá vốn hàng bán tiếng Anh là gì?
Là Cost of Goods Sold, viết tắt COGS. Bạn sẽ gặp cụm này trên các phần mềm bán hàng và báo cáo tài chính bằng tiếng Anh. Một số nơi dùng Cost of Sales, nghĩa gần giống nhưng phạm vi rộng hơn một chút vì có thể gồm cả chi phí dịch vụ.
Giá vốn và giá thành khác nhau như thế nào?
Giá thành là chi phí để làm ra sản phẩm, thuộc về khâu sản xuất. Giá vốn hàng bán là chi phí của những sản phẩm đã bán ra, thuộc về khâu tiêu thụ. Với doanh nghiệp sản xuất, giá thành của lô hàng đã bán chính là phần lớn của giá vốn hàng bán. Với shop mua đi bán lại thì không có giá thành, chỉ có giá mua vào và các chi phí đi kèm.
Chi phí quảng cáo có tính vào giá vốn hàng bán không?
Về kế toán thì không, nó là chi phí bán hàng, ghi ở tài khoản 641 và nằm dưới dòng lợi nhuận gộp. Nhưng khi tự tính xem một đơn hàng có đáng bán hay không thì bắt buộc phải trừ. Với shop online, đây thường là khoản lớn nhất sau tiền hàng. Cách gọn nhất là giữ hai con số riêng: một con số để ghi sổ, một con số để ra quyết định.
Kết luận
Giá vốn hàng bán không phải khái niệm dành riêng cho kế toán. Nó là câu trả lời cho câu hỏi cụ thể nhất của người bán: bán món này xong, tôi thật sự còn lại bao nhiêu.
Người bán lâu năm mà vẫn hụt tiền thường không thiếu chăm chỉ. Họ thiếu đúng một con số. Vì thiếu nó nên mọi quyết định phía sau, từ đặt giá, chạy khuyến mãi tới nhập thêm hàng, đều đứng trên nền sai.
Việc cần làm tuần này chỉ có một: lấy ba món bán chạy nhất, ngồi cộng đủ bảy khoản, ra con số thật của từng món. Mười lăm phút. Nếu con số hiện ra làm bạn giật mình thì đó là tin tốt, vì bạn vừa nhìn thấy thứ suốt thời gian qua vẫn chảy đi trong bóng tối.
Người viết tại duyday.com — chia sẻ về phát triển bản thân, marketing và kinh doanh tử tế. Triết lý: đến để giúp đỡ và cho đi.